Waterafvoer tuin zonder riool: infiltratie op Heemskerkse zandgrond
Op zandgrond laat u regenwater goed wegzakken met grind, een infiltratiekrat of drainage. Bij hoog grondwater werkt infiltratie minder goed.
Zonder riool voert u regenwater in de tuin af door het ter plekke in de bodem te laten zakken, via grind, een verlaagde plek in het gazon, infiltratiekratten of een drainagebuis. Dat werkt alleen als de bodem water doorlaat en het grondwater laag genoeg staat. In Heemskerk is dat niet overal zo. Het dorp is op een strandwal ontstaan en een groot deel van de bodem is zand, wat gunstig is voor infiltratie. In de kern ligt echter klei op fijn zand. Op sommige plekken komt het grondwater bij flinke regen tot vlak onder het maaiveld. De gemeente wil regenwater bovendien steeds vaker uit het riool houden. Hieronder leest u hoe u nagaat of infiltratie in uw tuin werkt, wat u zelf kunt doen en wanneer hulp zinvol is.
Wanneer werkt waterafvoer zonder riool, en wanneer niet?
Waterafvoer zonder riool werkt als regenwater binnen redelijke tijd in de bodem verdwijnt en er ruimte is tussen maaiveld en grondwater. Blijven er na een bui lang plassen staan, dan neemt de bodem het water niet op en moet de infiltratie anders. Het principe is eenvoudig. Water van dak, terras of gazon gaat niet naar de straat of het riool. Het gaat naar een plek waar het kan wegzakken. Dat kan een strook grind langs het terras zijn, een verlaagd deel van het gazon, een ondergrondse krat of een drainagebuis met gaatjes. Een tuin die slecht afwatert, herkent u aan een paar signalen. Plassen blijven na een bui lang staan. Het gras wordt zacht en mosachtig of ruikt zuur. Tegels gaan schuiven of verzakken langs de randen. Een regenpijp die op een put of krat uitkomt, laat bij harde regen water over de rand terugstromen. En de kruipruimte onder het huis wordt vochtig. Let wel op het verschil. Een plas na een wolkbreuk is normaal, zolang hij binnen afzienbare tijd wegtrekt. Een tuin die dagen nat blijft, heeft een structureel probleem met de bodem, het grondwater of een verstopte voorziening.
Waarom zakt regenwater in Heemskerk niet overal goed weg?
Heemskerk ligt op een strandwal en een groot deel van de bodem is zand, dat water goed doorlaat. Toch verschilt het per plek. In de kern ligt klei op fijn zand, en waar het grondwater hoog staat, kan regenwater nergens heen. Zand werkt als een spons met grote poriën. Regenwater zakt er snel in weg, zolang er niets tussen zit. Klei doet het omgekeerde. Een kleilaag bovenin houdt water vast en geeft het maar traag door aan het zand eronder. Daarnaast bepaalt het grondwater veel. Voor de kern noemen de bestemmingsplannen grondwatertrappen van III tot en met VI. Dat betekent dat de ene straat veel ruimte onder het maaiveld heeft en de andere bijna niets. Op bepaalde plekken staat het grondwater bij veel regen op dertig tot vijftig centimeter onder de oppervlakte. Dan is de bodem in feite al vol en voegt een extra krat weinig toe. De gemeente meldt ook dat hoog water in de duinen steeds vaker voorkomt. Verder komen in de gemeente veen- en kleiafzettingen voor. Voor uw tuin betekent dit: kijk niet alleen naar de bovenlaag. Kijk ook naar wat eronder zit en hoe hoog het water in natte periodes komt.
In welke Heemskerkse wijken blijft de tuin vaker nat?
Uit de bronnen komen vooral Waterakkers en het grote woongebied in de kern naar voren. In Waterakkers komt de gemiddeld hoogste grondwaterstand binnen 40 centimeter onder het maaiveld. Voor de kern melden de plannen natte kruipruimtes en vochtige huizen door grondwater. Waterakkers is een voormalig tuindersgebied op een brede strandwal achter de duinen. Het groeide vanaf de jaren negentig geleidelijk uit tot woonwijk. Het zand laat water daar goed door, maar in het natte seizoen staat het grondwater hoog. In drogere tijden zakt het naar 80 tot 120 centimeter. Dat merkt u in de tuin: in de zomer verdwijnt een bui snel, in de winter blijft hij liggen. In de kern ligt klei op fijn zand, waardoor water trager wegzakt. Ook het rioolstelsel verschilt per wijk. Commandeurs heeft een gemengd stelsel, waarbij regen en afvalwater door dezelfde buis gaan. Waterakkers-Lunetten heeft een verbeterd gescheiden stelsel. In de Coornhertstraat heeft de gemeente de regenpijpen van elke woning ondergronds aangesloten op een kratsysteem onder het voetpad. Dat laat zien dat infiltratie in deze bodem goed kan werken, mits het systeem past bij de grondwaterstand ter plekke.
Waterafvoer tuin zonder riool: wat kunt u zelf doen?
U kunt zelf veel doen. Vang dakwater op in een regenton, vervang verharding door grind of open bestrating, maak een verlaagde plek in het gazon en leid de regenpijp naar een grindkoffer of krat. Begin klein en kijk na een paar buien of het verschil merkbaar is. Een vaste volgorde helpt. Stap één: test de bodem. Graaf een gat van een paar spadesteken diep, vul het met water en kijk hoe snel het wegzakt. Komt er onderin water omhoog dat niet weg wil, dan zit u al in het grondwater. Stap twee: haal verharding weg. Elke tegel minder geeft regen de kans om ter plekke in de grond te zakken. Stap drie: geef het dakwater een eigen plek. Een regenton vangt de eerste piek op, een overloop naar grind of een krat doet de rest. Stap vier: zorg voor afschot van het huis af, zodat water niet tegen de gevel of richting kruipruimte loopt. Stap vijf: houd putjes, goten en het filter van een krat schoon. Blad, zand en wortels slibben een infiltratievoorziening snel dicht. Wilt u een regenpijp loskoppelen die nu op het riool zit, overleg dan vooraf met de gemeente. Een afkoppelsubsidie voor particulieren is in de gemeentelijke bronnen niet te vinden.
Wanneer heeft u een vakman nodig bij een natte tuin?
Schakel een vakman in als water ondanks uw maatregelen blijft staan, als een drain of put niet meer leegloopt of als de kruipruimte nat wordt. De oorzaak zit dan meestal onder de grond, en een camera-inspectie laat zien wat er werkelijk aan de hand is. Een verstopte drainagebuis is een bekende boosdoener. Zand, slib en wortels zetten de gaatjes dicht, waarna het water geen uitweg meer vindt. Zo'n leiding kan worden doorgespoten en daarna met een camera worden nagelopen. Ook een regenpijp die ondergronds op een krat of put uitkomt, kan onderweg verstopt, verzakt of gebroken zijn. Bij water in de kruipruimte is extra aandacht nodig. De gemeente noemt twee mogelijke oorzaken: riolering in het huis die gebroken is of lekt, of een te hoge grondwaterstand. Die vragen om een heel andere aanpak. Een lek in de binnenriolering wordt gerepareerd. Tegen hoog grondwater helpt alleen drainage of beheersing op wijkniveau. Ruikt het water naar riool, dan wijst dat sterk op een lekkende leiding. Wij werken al 30 jaar met riolering en afvoer. Met een inspectie brengen we in kaart of het om grondwater, een verstopping of een breuk gaat, zodat u niet investeert in de verkeerde oplossing.
Wat kost het ontstoppen of inspecteren van een tuinafvoer?
U betaalt een starttarief van 150 euro en daarna 25 euro per kwartier. Hoeveel kwartieren nodig zijn, hangt af van de lengte van de leiding, hoe goed die bereikbaar is en wat de inspectie laat zien. Een vaste prijs vooraf is daarom niet eerlijk te geven. Wel kunt u de tijd beperken door goed voorbereid te zijn. Zorg dat putjes, het ontstoppingsstuk en de plek waar de regenpijp de grond in gaat vrij liggen. Haal plantenbakken, tuinmeubels of losse tegels alvast weg. Weet u niet waar de leidingen lopen, kijk dan op de tekening van uw bouwvergunning. Vergunningen tot 1 oktober 2010 staan in het bouwvergunningenarchief van de gemeente. Ook helpt het als u vertelt wanneer het probleem begon, of het alleen bij harde regen speelt en of de kruipruimte nat is. Dat scheidt grondwater van een verstopping. Blijkt de oorzaak buiten uw erf te liggen, dan heeft u een video van de inspectie nodig om bij de gemeente een vergoeding aan te vragen. Vraag daar dus vooraf om. Voor een afspraak belt u 0251-342129.
Wie is verantwoordelijk voor afvoer en drainage in Heemskerk?
Op uw eigen terrein bent u zelf verantwoordelijk voor afvoer, regenpijpen en infiltratie in de tuin. De gemeente zorgt voor de aansluiting tot aan de perceelgrens en onderhoudt onder meer kolken, gemalen en het bestaande drainagesysteem in de openbare ruimte. Bij een verstopping maakt het ontstoppingsstuk het verschil. Dat zit meestal vlak bij de erfgrens en hoort bij uw deel van de leiding. Staat het vol water, dan zit de verstopping aan de kant van de gemeente. Meld dat via 14 0251. Is het leeg terwijl uw afvoer niet doorloopt, dan ligt het probleem op uw terrein en zijn de kosten voor u. Heeft u al een bedrijf ingeschakeld en lag de oorzaak toch buiten uw erf, dan kunt u met videobewijs om vergoeding vragen. Voor grondwater is er een extra regeling. Bij het vernieuwen van buurten legt de gemeente een grondwaterbeheersysteem aan, waarop eigenaren hun eigen perceelsdrainage kunnen aansluiten. Voor sloten en oppervlaktewater is het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier de beheerder. Een tuin die op grondwater na doorlopend nat blijft, is dus niet altijd alleen uw probleem.
Hoe voorkomt u wateroverlast in uw tuin in Heemskerk?
Voorkom wateroverlast door minder verharding, voldoende opvang voor een hoosbui en vast onderhoud van putjes, drains en kratten. Kijk daarnaast wat de gemeente in uw straat aanlegt, want dat bepaalt waarop u kunt aansluiten. Hoosbuien zijn geen theorie. Op 28 juli 2014 kwamen in Heemskerk straten, een parkeergarage en een aantal woningen onder water te staan. Een tuin die alleen op gewone regen is berekend, loopt bij zo'n bui over. Ontwerp daarom met reserve: een verlaagde plek die even vol mag lopen, een overloop weg van het huis en geen krat op een plek waar het grondwater hoog komt. Controleer goten en putjes elk najaar na de bladval en na elke flinke storm. Spoel een drain door als hij trager gaat lopen, voordat hij helemaal dichtslibt. De gemeente geeft elke straat die opnieuw wordt ingericht een waterbergende weg, zoals al gebeurd is aan onder meer de Debora Bakelaan, de Breedslaglaan en De Promenade. In Assumburg vervangt de gemeente in fases ook het riool. Wordt uw straat aangepakt, vraag dan na of u uw regenpijp of perceelsdrainage kunt laten aansluiten. Dat is vaak eenvoudiger dan alles op eigen grond oplossen.
Samenvatting
Regenwater zonder riool afvoeren kan in Heemskerk goed, zolang bodem en grondwater meewerken. Zo pakt u het aan. Eén: doe een eenvoudige graaftest en kijk hoe snel water wegzakt en of u op grondwater stuit. Twee: haal verharding weg en geef dakwater een eigen opvang met overloop. Drie: zorg voor afschot weg van het huis en houd putjes en kratten schoon. Vier: blijft het nat of wordt de kruipruimte vochtig, laat dan een inspectie doen om lek, verstopping en grondwater te onderscheiden. Vijf: controleer het ontstoppingsstuk en meld een vol stuk bij de gemeente via 14 0251. Zes: vraag bij herinrichting van uw straat naar aansluiten op de openbare voorzieningen.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn regenpijp zomaar loskoppelen van het riool?
Werkt een infiltratiekrat in Waterakkers?
Waarom staat er water in mijn kruipruimte als de tuin goed afwatert?
Wie betaalt als mijn tuindrain verstopt is?
Bronnen
- Gemeente Heemskerk, Wateroverlast — Uitleg van de gemeente over water in de kruipruimte, hoog water in de duinen en het grondwaterbeheersysteem bij renovatie van buurten.
- Gemeente Heemskerk, Rioolverstopping — Hoe u met het ontstoppingsstuk bepaalt wie verantwoordelijk is en hoe u met videobewijs een vergoeding aanvraagt.
- Bestemmingsplan Woongebied I, waterparagraaf — Beschrijft de bodem van klei op fijn zand, de grondwatertrappen en de grondwateroverlast in de kern.
- Bestemmingsplan Water Acker, bijlage bodem en water — Geeft de grondwaterstanden in Water Acker en vermeldt dat Heemskerk op een strandwal is ontstaan.
Vragen over uw situatie?
Bel 24/7 en u spreekt direct een monteur, ook als u twijfelt of de gemeente aan zet is.
Bel 0251-342129